Historia Izby Celnej w Szczecinie

Miejsce, na  którym stoi budynek Izby Celnej w Szczecinie  związane jest z poborem należności celnych od ponad trzech wieków.  Już około 1500 roku na wysokości obecnej Trasy Zamkowej powstał Most Kłodny, na którym znajdował się  szlaban celny – Zollschranke, który podnoszony był, gdy przepływające statki uiściły opłaty celno-podatkowe.

Po przyłączeniu Szczecina do Prus, król Fryderyk Wilhelm I uznał, że konieczna jest budowa budynku, w którym uiszczane byłyby wszystkie opłaty i zarazem można byłoby  kontrolować statki. Wybrano miejsce zajmowane obecnie przez  budynek szczecińskiej Izby Celnej. W roku 1724 rozpoczęto budowę budynku, który otrzymał nazwę Pakowni-Packhof-Packhaus. Ze względu na bagnisty teren, budynek wzniesiono na palach. W kosztach partycypowało miasto oraz skarbiec króla pruskiego.Pakownia składała się z dwóch części: w jednej mieściły się kasy, gdzie pobierano opłaty licencyjne, cła , podatki i tzw. zulagi (niem. die Zulage – dodatkowa opłata), natomiast w drugiej były magazyny. Pakownia składała się z dwóch części: w jednej mieściły się kasy, gdzie pobierano opłaty licencyjne, cła , podatki i tzw. zulagi (niem. die Zulage – dodatkowa opłata), natomiast w drugiej były magazyny. Pakownia szybko stała się centrum poboru opłat i odpraw towarów. Organizacja pracy Pakowni wyglądała następująco: wszystkie statki wpływające do portu (wówczas między Mostem Kłodnym a Mostem Długim) miały obowiązek podpłynięcia do nabrzeża przy Pakowni, w celu sprawdzenia ładowni. Nie wolno było ich otwierać przed Mostem Kłodnym.  Każdy kto zgłosił nielegalne przeładunki, otrzymywał nagrodę. Na czele Pakowni stal inspektor – Packmmeister, któremu podlegali  kasjerzy,  pisarze zapisujący wchodzące i wychodzące ładunki, tragarze i wizytatorzy pracujący na nabrzeżach. Uprawnieniem Packmeistera było m.in. wydawanie certyfikatu określającego pojemność każdego nowo zbudowanego statku. Przed zburzeniem Pakowni, remontowano ją kilkakrotnie, w 1790 roku przeszła gruntowny remont.

Rosnący ruch w porcie sprawił, że towary przechodzące przez magazyn Pakowni, musiały czekać. Tworzące się kolejki sprzyjały oszustwom. Zdecydowano, że Pakownia musi być rozbudowana. Wtedy zaczęły się problemy, ponieważ teren, o który chciano powiększyć magazyny należał do cechu garbarzy i szewców (mieściła się tam garbarnia). Ci nie zgadzali się na rozbudowę  terenu należącego do nich od 300 lat. Wybuchły zamieszki. Władze przy użyciu siły uśmierzyły bunt, przywódców pojmano.

W 1900 roku powstał projekt budowy Hauptzollamt-u, Głównego Urzędu Celnego. Autorem był Wilhelm Meyer-Schwartau, projektant Wałów Chrobrego, Rektoratu PAM, czy LO przy Al. Piastów. W Szczecinie. Budowę prowadzono pod nadzorem Radcy Budowlanego Roesnera, u schyłku rządów ówczesnego Nadburmistrza Szczecina Hermana Hakena. Budynek wznoszony był w latach 1904-1907. Na uwagę zasługują dwie twarze umieszczone po obydwu stronach  fasady budynku.

Jedna z nich uśmiechnięta – symbolizuje interesanta wchodzącego do budynku, który posiada jeszcze pieniądze, bowiem nie uiścił jeszcze ciążących na nim należności. I druga smutna, to ten sam interesant tyle, że smutny, bo wychodzi z budynku już z pustym portfelem.  Imponująco wyglądają również wejście i klatka schodowa z przepięknymi żebrowymi sklepieniami i głowami lwa widniejącymi tuż na drzwiami wejściowymi. Symbolizują siłę urzędu i mają tym samym wywołać w interesancie pokorę i szacunek. Z dawnych czasów zachowały się również meble, m.in. sejf, fotele oraz piękna szafa.

 W 1945 roku budynek dzisiejszej Izby Celnej przejęła polska administracja. Rozporządzeniem z 17 października 1945 roku Minister Skarbu ustanowił posterunki  celne  w  miastach  portowo-morskich, w tym Posterunek Celny w Szczecinie. Wtedy na Pomorzu Zachodnim zostały także utworzone posterunki  celne w Szczecinie-Gumieńcach, Gryfinie, Kołobrzegu i Świnoujściu.  Pół roku później Minister Skarbu powołał 17 urzędów celnych, między innymi w Szczecinie. Pierwszą odprawę celną na zagranicznym, szwedzkim statku funkcjonariusze z Urzędu Celnego w Szczecinie przeprowadzili 17 czerwca 1946 roku. W latach czterdziestych zadania administracji celnej nie były dokładnie sprecyzowane. Kontrola celna dotyczyła głównie repatriantów, emigrantów oraz spraw rewindykacyjnych.

W latach pięćdziesiątych Urząd Celny w Szczecinie był podporządkowany  Dyrekcji Ceł w Gdyni. Dopiero od 1962 roku Urząd Celny w Szczecinie podlegał bezpośrednio Ministerstwu Handlu Zagranicznego w Warszawie. Pierwszym punktem granicznym  Urzędu Celnego w Szczecinie były Nowe Glinki. W 1962 roku otworzono przejście graniczne w Kołbaskowie, a kilka lat później w Lubieszynie. Od lat siedemdziesiątych Urząd Celny w Szczecinie należał do największych w kraju.  1 maja 2002 roku, na bazie Urzędu Celnego w Szczecinie powstała Izba Celna - jedna z większych w kraju Obecnie Izbie Celnej w Szczecinie podlegają dwa urzędy celne w Szczecinie oraz Koszalinie, tym z kolei podlega łącznie 10 oddziałów celnych. (Monika Woźniak-Lewandowska, Rzecznik Prasowy Izby Celnej w Szczecinie)

(Zdjęcia budynku Izby Celnej w Szczecinie sprzed 1945 roku pochodzą z portalu internetowego   www.sedina.pl)